Hộ kinh doanh 1–3 tỷ: tính thuế TNCN theo doanh thu hay theo thu nhập?
Hai cách tính
| Cách 1: tỷ lệ trên doanh thu | Cách 2: theo thu nhập | |
|---|---|---|
| Công thức | Tỷ lệ ngành × (doanh thu − 1 tỷ) | 15% × (doanh thu − chi phí được trừ) |
| Tỷ lệ / thuế suất | 0,5% hàng hóa · 2% dịch vụ · 1,5% sản xuất, vận tải, ăn uống* · 5% cho thuê tài sản, nội dung số · 1% khác | 15% (doanh thu ≤ 3 tỷ) |
| Sổ sách | 1 sổ S2a-HKD | 4 sổ S2b–S2e-HKD |
| Kê khai | Theo quý cùng GTGT | Tạm nộp theo quý, quyết toán năm (31/3) |
| Ràng buộc | Không | Giữ ổn định 2 năm |
NĐ 68 Điều 4 khoản 5; Luật TNCN 109/2025 Điều 7 khoản 2, 3; TT 152/2025 Điều 5, 6. *Ăn uống xếp nhóm "dịch vụ có gắn với hàng hóa" theo danh mục cũ của Bộ Tài chính, cần đối chiếu văn bản hiện hành.
✓ Năm 2026 và 2027, thuế TNCN của cả hai cách đều được giảm 30% nếu doanh thu năm không quá 10 tỷ (NQ 43/2026/QH16; NĐ 398/2026/NĐ-CP). Vì cả hai cùng giảm theo một tỷ lệ, điểm hòa vốn không thay đổi. Các số dưới đây là thuế trước khi giảm.
Điểm hòa vốn: khi nào cách 2 có lợi?
Cách 2 rẻ hơn khi 15% × (doanh thu − chi phí) < thuế cách 1, tức khi:
Chi phí có chứng từ > doanh thu − (thuế cách 1 ÷ 15%)
| Ví dụ | Thuế cách 1 | Cách 2 chỉ có lợi khi chi phí vượt | Tỷ lệ chi phí / doanh thu |
|---|---|---|---|
| Dịch vụ (spa), 1,5 tỷ | 2% × 0,5 tỷ = 10 triệu | ≈ 1,433 tỷ | ≈ 95,6% |
| Bán hàng hóa, 2,5 tỷ | 0,5% × 1,5 tỷ = 7,5 triệu | 2,45 tỷ | 98% |
| Dịch vụ, 3 tỷ | 2% × 2 tỷ = 40 triệu | ≈ 2,733 tỷ | ≈ 91,1% |
Nhận xét: ở mức 1–3 tỷ, cách 1 thường có lợi hơn, trừ khi biên lợi nhuận rất mỏng và mọi chi phí đều có hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Hãy dùng công cụ với số liệu thật của bạn.
Điều kiện để chi phí được trừ (cách 2)
Chi phí thực tế liên quan đến kinh doanh, có đủ hóa đơn, chứng từ; khoản thanh toán từng lần từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (NĐ 68 Điều 6 khoản 1). Gồm: nguyên vật liệu, hàng hóa; tiền lương nhân viên có đóng bảo hiểm bắt buộc (hoặc thuê dưới 1 tháng); khấu hao tài sản cố định; điện, nước, internet, thuê mặt bằng có hóa đơn; lãi vay; chi khác phục vụ trực tiếp kinh doanh.
Năm đầu chuyển sang cách 2 (hoặc năm 2025 doanh thu từ 3 tỷ trở lên), hộ phải xác định, ghi nhận giá trị hàng tồn kho, máy móc, thiết bị đầu kỳ (NĐ 68 Điều 18 khoản 4).
Câu hỏi thường gặp
Chọn tính TNCN theo thu nhập rồi có đổi lại được không?
Phải áp dụng ổn định 2 năm liên tục kể từ năm đầu tiên chọn (NĐ 68/2026 Điều 4 khoản 5 điểm d).
Doanh thu vượt 3 tỷ thì sao?
Nếu đang tính theo tỷ lệ trên doanh thu mà doanh thu thực tế năm vượt 3 tỷ, từ năm tiếp theo phải chuyển sang tính theo thu nhập (NĐ 68 Điều 4 khoản 5 điểm d), thuế suất 17% (Luật TNCN 109/2025 Điều 7 khoản 2).
Chi phí nào không được trừ?
Khoản chi không liên quan kinh doanh; không đủ hóa đơn, chứng từ; tiền lương của chính chủ hộ và thành viên hộ (trừ bảo hiểm bắt buộc); khấu hao vượt mức; tiền phạt vi phạm; nhà ở, ô tô đứng tên cá nhân (trừ khi dùng cho kinh doanh vận tải, du lịch); chi phí sinh hoạt gia đình (NĐ 68 Điều 6 khoản 2).
Bài liên quan
- Thuế hộ kinh doanh 2026: ngưỡng 1 tỷ, cách tính, hạn nộp
- Thông báo doanh thu hộ kinh doanh dưới 1 tỷ: hạn 31/01
- Hạn nộp thuế hộ kinh doanh 2026–2027: lịch theo quý
- Sổ sách hộ kinh doanh theo Thông tư 152: dùng mẫu nào?
- Hóa đơn điện tử hộ kinh doanh: khi nào bắt buộc?
- Thuế bán hàng online trên sàn: khấu trừ, ngưỡng 1 tỷ, hoàn thuế